Spotkanie formacyjne 26.09.2026 rok

Temat : Umacnianie naszej franciszkańskiej tożsamości:

Franciszkańska tożsamość co to jest?

Franciszkańska tożsamość to sposób życia i patrzenia na świat oparty na duchowości św. Franciszka z Asyżu. Opiera się na naśladowaniu Jezusa Chrystusa przez Ewangelię, prostotę i miłość.

Główne cechy

• Ubóstwo i prostota: Rezygnacja z bogactwa i poleganie na Bogu.
• Braterstwo: Traktowanie wszystkich ludzi jak członków jednej rodziny i życie w pokoju.
• Szacunek dla stworzenia: Miłość do przyrody i widzenie w niej daru od Boga.
• Pokora i radość: Cieszenie się z małych rzeczy i służba bliźnim.
• Pozdrowienie: Słowa „Pokój i dobro” jako życiowe motto.

Żródła :

Duchowość franciszkańska – rodzaj duchowości chrześcijańskiej ukształtowany przez św. Franciszka z Asyżu. Charakteryzuje się ona przede wszystkim: chrystocentryzmem, uczuciowym przeżywaniem miłości Boga, głęboką czcią dla Bogurodzicy, wiernością Kościołowi oraz wysiłkiem skierowanym na zharmonizowanie ciała z duchem.

Cechy charakterystyczne

Naśladowanie Jezusa Chrystusa stanowi według św. Franciszka drogę prowadzącą do Boga (chrystocentryzm). Aby nią podążać, należy brać przykład z ubóstwa, pokory, a także całkowitego posłuszeństwa Ojcu – aż do śmierci na krzyżu. Szczególną miłością darzył Franciszek Matkę Boską – z uwagi na to, że uczyniła Jezusa naszym bratem. Uczuciowe przeżywanie miłości Boga można dostrzec w jego pismach, gdzie określa go przede wszystkim jako Miłość, Bezpieczeństwo, Cierpliwość, Ukojenie i Słodycz, zwraca uwagę, że Bóg jest przyczyną całego dobra na świecie i że sam jest pełnią dobra, wszelkim dobrem, całym dobrem, prawdziwym dobrem, […] sam jeden jest dobry^[1].

Budowanie tożsamości franciszkanina świeckiego (członka FZŚ – Franciszkańskiego Zakonu Świeckich) to proces duchowej i życiowej formacji, który polega na przeżywaniu charyzmatu św. Franciszka z Asyżu w codziennym życiu świeckim – w rodzinie, pracy i społeczeństwie.

Tożsamość ta opiera się na kilku kluczowych filarach:

1. Ewangelia jako reguła życia

• Życie według Ewangelii: Centralnym punktem tożsamości jest „przejście od Ewangelii do życia i od życia do Ewangelii”. Franciszkanin świecki stara się naśladować Jezusa Chrystusa na wzór św. Franciszka. aby słowo Boże kształtowało jego codzienne decyzje, relacje i obowiązki. Naśladowanie Chrystusa: Wzorując się na św. Franciszku, świecki zakonnik stawia Chrystusa (szczególnie ubogiego i ukrzyżowanego) w centrum swojego życia.

2. Świecki charakter powołania

• Życie w świecie: W przeciwieństwie do pierwszego zakonu (bracia mniejsi) czy drugiego (klaryski), franciszkanie świeccy nie składają ślubów zakonnych polegających na odejściu ze świata. Ich „klasztorem” jest dom, miejsce pracy i parafia.
• Uświęcanie codzienności: Budowanie tożsamości polega na uświadamianiu sobie, że małżeństwo, wychowanie dzieci, praca zawodowa i zaangażowanie społeczne są drogą do świętości.

3. Profesja (Przyrzeczenie życia ewangelijnego)

• Akt formalny: Tożsamość ta pieczętuje się przez uroczystą profesję (czasową, a potem wieczystą). Jest to publiczne zobowiązanie do życia według zatwierdzonej przez Kościół Reguły FZŚ.

4. Duchowość Franciszkańska

• Ubóstwo i prostota: Oznacza to wolność od konsumpcjonizmu, dystans do dóbr materialnych oraz wdzięczność za to, co się posiada.
• Braterstwo i pokój: Franciszkanin świecki jest powołany do bycia narzędziem pokoju tam, gdzie panuje konflikt, oraz do patrzenia na każdego człowieka (i całe stworzenie) jak na brata lub siostrę.
• Mniejszość (minoritas): Postawa pokory, unikanie pogoni za władzą, prestiżem czy stawianiem siebie wyżej od innych.

5. Życie we wspólnocie (Braterstwie)

• Wspólnota jako fundament: Tożsamość franciszkańska nie rozwija się w izolacji. Regularne spotkania formacyjne i modlitewne w tzw. wspólnocie miejscowej są kluczowe dla podtrzymania zapału duchowego. Franciszkanin świecki nie formuje się w pojedynkę. Integralną częścią tożsamości jest regularne uczestnictwo w spotkaniach lokalnego Braterstwa tam się kształtuje nasza tożsamość,
• Wzajemne wsparcie: Wspólnota jest miejscem dzielenia się wiarą, doświadczeniem życiowym oraz wzajemnej pomocy w trudnych chwilach.

• Regularne spotkania – uczestnictwo spotkaniach formacyjnych, modlitewnych i różnych innych inicjatywach.
• Odpowiedzialność za wspólnotę- angażowanie się w życie i zadania miejscowego charyzmatu

6. Symbole i znaki tożsamościowe

Tau (T): Charakterystyczny krzyż w kształcie litery Tau, noszony jako znak przynależności do rodziny franciszkańskiej i symbol pokuty oraz zbawienia.

Oficjalnym dokumentem tożsamości członka Franciszkańskiego Zakonu:

Pojęcie „dokumenty tożsamości” w kontekście Franciszkańskiego Zakonu Świeckich (FZŚ) można rozumieć dwojako: jako dokumenty urzędowe Kościoła związane z tożsamością charyzmatyczną i zakończeniem albo jako dokumenty wydawane poszczególnym członkom (np. legitymacje).

W oficjalnym i formalnym ujęciu FZŚ pojęcie to odnosi się do podstaw prawno-ustrojowych zakonu:

1. Dokumenty powiązane z tożsamością zakonu i jego członka

To zbiór pism określających, kim jest i jak powinien żyć franciszkanin świecki. Franciszkański Zakon Świeckich rządzi prawem powszechnym Kościoła oraz własnym, do którego należą:

• Reguła FZŚ – dokument, serce tożsamości tercjarza.
• Konstytucje Generalne FZŚ – dokument, który interpretuje, wyjaśnia i pozwala na kontrolę życia w strukturze zakonu.
• Statuty (Międzynarodowe, Narodowe i Regionalne) – przepis dopasowujący działanie zakonu do realiów danego kraju lub regionu.
• Rytuał FZŚ –podręcznik liturgiczny, obrzędy:(postulatu), rozpoczęcia nowicjatu oraz zakończenia profesji (czasowej lub wieczystej).

2. Dokumenty tożsamości osobistej (członkowskiej)

-dokumenty, które są dostępne, że dana osoba fizyczna jest formalnie franciszkaninem świeckim, należą do nich:

• Legitymacja Członkowska FZŚ – tradycyjny dokument papierowy (lub w formie plastikowej karty) przedstawiony przez Radę Narodową lub Rady Regionalne, dane osobowe oraz daty wstąpienia, nowicjatu i profesji.

      Legitymacja potwierdza przynależność do danej wspólnoty, stopień  

      formacji oraz zawiera dane personalne członka zakonu.

• Akta –  wpisy do Ksiąg wspólnotowych – uwierzytelnione poświadczenie tożsamości zakonnika wewnątrz struktury – w odpowiednich księgach: Księdze Przyjęć (nowicjat) oraz Księdze Profesji .

Warto pamiętać, że prawodawstwo FZŚ zreformowane po II Soborze Watykańskim nie dopuszcza noszenia przez franciszkanów świeckich habitów, szkaplerzy ani sznurów. Jedynym oficjalnym, zewnętrznym znakiem tożsamości i przynależności do tej wspólnoty w Polsce jest znak TAU (drewniany lub metalowy krzyżyk w kształcie litery T) noszony zazwyczaj na szyi.

Etapy formacji (Jak buduje się tę tożsamość?)

Proces ten jest rozłożony w czasie i usankcjonowany prawem FZŚ:

1. Formacja wstępna (postulat): Czas poznawania wspólnoty, św. Franciszka oraz rozeznawania, czy to jest właściwa droga.
2. Formacja początkowa (nowicjat): Okres intensywniejszego poznawania Reguły FZŚ i wdrażania jej zasad w swoje życie.
3. Profesja (Ślubowania): Przyrzeczenie życia regułą FZŚ – najpierw na czas określony, a następnie profesja wieczysta (na całe życie).
4. Formacja ciągła: Trwający przez całe życie proces pogłębiania wiary i charyzmatu

Reasumując:

Budowanie tożsamości franciszkanina świeckiego to w rzeczywistości Droga stawania się radosnym i pokornym świadkiem Chrystusa – tam, gdzie Bóg nas postawił – w domu, w biurze, w sklepie, szkole w świecie.

Istota posłuszeństwa:

Posłuszeństwo Św. Franciszka z Asyżu: Rozważając życie Św. Franciszka z Asyżu, szczególnie jego posłuszeństwo Panu Bogu, uczymy się pokory i oddania. Św.

Franciszek całkowicie zaufał Bożej Woli, porzucając bogactwa i przywileje, aby żyć w ubóstwie i prostocie. Jego przykład jest dla nas wezwaniem do przyjęcia Bożego Planu z otwartym sercem.

Niech posłuszeństwo Św. Franciszka inspiruje nas do refleksji nad naszym własnym życiem i gotowością do pójścia za Chrystusem. Czy potrafimy zrezygnować z własnych pragnień, aby w pełni podążać za Bożymi wskazówkami?

Dla Św. Franciszka z Asyżu posłuszeństwo wynikało już z doskonałego pojęcia ubóstwa; zwykł był mawiać, że „nie wszystko dla Pana opuścił ten, kto zatrzymał sakiewkę własnej woli” (Bonmann). Szczytem ubóstwa ewangelicznego we Franciszkowym pojęciu jest wyrzeczenie się własnego ja i wszystkich pragnień osobistych z miłości dla Pana Jezusa

Św. Franciszek z Asyżu od samego początku podporządkował powadze Kościoła zarówno swój ideał ubóstwa ewangelicznego, jak i prace apostolskie.

Ale to nie wystarczało pokornemu Jego usposobieniu. Chociaż stał na czele Zakonu jako założyciel i nie podlegał żadnemu przełożonemu, oprócz Ojca Świętego, pragnie być zależnym od drugiego przynajmniej w swoich osobistych sprawach. I dlatego sam wyznaczył jednego z braci na „swego gwardiana i pana, którego słuchał pokornie i z największą uległością”. Ale i to nie zadowalało Św. Ojca. Skoro tylko stosunki wewnątrz Zakonu na to pozwalają, składa władzę w ręce Piotra Catani i na klęczkach ślubuje mu posłuszeństwo. Co więcej, aby móc naprawdę odczuwać więzy posłuszeństwa, błaga Piotra: „Proszę cię na Boga, przekaż jednemu z mych towarzyszy swój urząd nade mną, a będę go słuchał pokornie jakby ciebie”. Opowiadając to zdarzenie dodaje Celano od siebie: „Gorącą jego prośbę spełniono i tak do końca życia pozostał wszędzie poddanym i z wielkim szacunkiem słuchał własnego gwardiana”.

To wielkie umiłowanie posłuszeństwa odbije się jeszcze w Testamencie Św. Franciszka Serafickiego: „Jestem mocno zdecydowany być posłusznym ministrowi generalnemu tego Bractwa i gwardianowi, jakiego mi on da według swego uznania. I tak chcę być związany w rękach jego, żebym wbrew jego woli nie mógł ani poruszać się, ani działać, bo on jest panem moim”.

Św. Franciszek rozumiał doskonale, że słuchać znaczy służyć nie przełożonemu, ale Panu Bogu.

Świadczą o tym jasno następujące jego słowa: „Wśród innych darów, jakimi mnie obdarzyła łaskawie Miłość Boża, udzieliła mi ona i tej Łaski, że równie gorliwie jak najstarszego i najroztropniejszego zakonnika, słuchałbym nowicjusza przed godziną dopiero do Zakonu przyjętego, gdyby mi go dano za gwardiana. Poddany nie powinien widzieć w przełożonym człowieka, ale Tego, dla którego jest poddanym”

Posłuszeństwo wraz z ubóstwem było największą pociechą Św. Franciszka w chwili śmierci.

O. gwardian rzekł do Franciszka czekającego już na siostrę śmierć: „Masz wiedzieć, że tylko na mocy świętego posłuszeństwa pożyczam ci ten habit, tę przepaskę i to nakrycie”.

Na te słowa „Święty rozradował się głośno” (Celano).

Głos wewnętrzny mówił mu bowiem, że nie tylko dochował do końca wierności „Pani-Ubóstwu”, ale za przykładem Mistrza „był posłuszny aż do śmierci”

Zastosowanie. O pierwszych braciach Św. Franciszka z Asyżu czytamy: „Wszyscy oddawali się zupełnie w służbę posłuszeństwa… W każdym poleceniu umieli dojrzeć Wolę Bożą, dlatego było im lekko i przyjemnie słuchać” (Celano).          

To duch z ducha Św. Franciszka.

Czy i my mamy podobne nastawienie? Czy też może nasze posłuszeństwo sięga tylko tak daleko, dokąd wola przełożonego zgadza się z naszą wolą lub dokąd przynajmniej widzimy, że jest ona rozumna i słuszna? A może umiemy tak „urobić” przełożonego, że idzie nam zawsze na rękę i szanuje naszą wolę? W takim razie życiem naszym kieruje nie Wola Boża, ale nasza własna. — Postanowienie. Z miłości dla Pana Boga

Upomnienie braterskie